Parazit kontrolü, evcil hayvan sağlığının en kritik ve sürekli ihmal edilen alanlarından biridir. Görünmeyen bir bit, bir pire, içeride yumurtladıkça hayvanın sağlığını ve hatta evdeki insanları etkiler. Bu yazıda iç ve dış parazitlere karşı kullanılan ilaçları, doğru kullanım sıklığını ve hangi ilaçtan kaçınılacağını inceliyoruz.
Dış Parazitler ve Tedavisi
Pire (Ctenocephalides felis, C. canis)
En yaygın dış parazit. Kaşıntı, alerji, deri enfeksiyonu, anemi yapar. Yumurtaları evin halısında, kanepesinde aylarca yaşar.
Etken maddeler:
- Fipronil (Frontline, Fiprosafe): Sırta damla, 1 ay etki
- Imidacloprid (Advantage, Advocate): Sırta damla, 1 ay etki
- Selamectin (Stronghold, Revolution): Sırta damla, 1 ay etki, iç paraziti de keser
- Afoxolaner (NexGard): Tablet, 1 ay etki (köpek)
- Fluralaner (Bravecto): Tablet 3 ay, sırta 6 ay (köpek/kedi)
- Sarolaner (Simparica): Tablet, 1 ay etki (köpek)
Kene (Ixodes, Rhipicephalus, Dermacentor)
Babesia, Ehrlichia, Lyme gibi ölümcül hastalık taşır. Türkiye’de Mart-Kasım arası aktiftir, bazı yıllarda kış da dahil.
Etken maddeler: Yukarıdakiler kenelere de etkilidir. Bravecto, NexGard, Simparica özellikle güçlüdür.
Bit
Tüy diplerinde gri-beyaz canlılar. Pire ilaçları biti de keser.
Sivrisinek (Köpekte Kalp Kurdu Riski)
Akdeniz bölgesinde kalp kurdu (Dirofilaria immitis) riski yüksektir. Sivrisinek ısırığıyla bulaşır, ölümcül kalp hastalığıdır. Önleyici ilaçlar gerekli (özellikle sahile yakın bölgelerde).
Tahta Kurusu, Akar (Sarcoptes, Demodex)
Şiddetli kaşıntı, dökülme, kabuk. Selamectin veya isoxazoline grubu ilaçlar kullanılır.
İç Parazitler ve Tedavisi
Yuvarlak Solucan (Toxocara, Toxascaris)
En yaygın bağırsak paraziti. Yavruların kusmuğunda görülebilir. Gebelikten yavruya geçer. Pyrantel pamoate, Fenbendazole, Milbemycin etkilidir.
Şerit Solucan (Dipylidium, Taenia, Echinococcus)
Pire yutmasıyla bulaşır. Anüs çevresinde “pirinç tanesi” gibi parçalar görünür. Praziquantel (Drontal, Milpro) etkilidir. Echinococcus zoonoz, insana bulaşır, çok önemlidir.
Kanca Kurdu (Ancylostoma)
Kanlı ishal, anemi yapar. Yavru köpeklerde sık. Pyrantel, Fenbendazole etkili.
Kıl Kurdu (Trichuris)
Köpekte sık. Kalın bağırsakta yaşar. Fenbendazole etkili.
Tek Hücreli Parazitler
- Giardia: İshal yapar. Fenbendazole, Metronidazole tedavisi.
- Coccidia: Yavrularda ishal. Toltrazuril veya Sulfa tedavisi.
- Toxoplasma: Çoğu kedi taşıyıcı. Klindamisin tedavisi.
Kombine İlaçlar (Tek Damla — Hepsi)
Modern parazit ilaçları tek üründe iç ve dış paraziti birlikte keser:
- Stronghold Plus / Revolution Plus: Pire, kene, akar, kalp kurdu, yuvarlak solucan
- Advocate / Advantage Multi: Pire, akar, kalp kurdu, yuvarlak solucan, kanca
- Nexgard Spectra: Pire, kene, kalp kurdu, iç solucan (köpek tablet)
- Bravecto Plus: Pire, kene, akar, kalp kurdu, iç solucan (kedi 2 ay)
Kullanım Sıklığı ve Programı
Yavru Hayvanlar (0-6 ay)
- 2 hafta – 6 hafta: Her 2 haftada iç parazit ilacı
- 6-12 hafta: Aylık iç parazit + dış parazit programı başlangıcı
Yetişkin Hayvanlar
- İç parazit ilacı: 3 ayda bir (sokak çıkanlarda her 1-2 ayda bir)
- Dış parazit: Aylık (kalkan ürün varsa) — aktif sezon Mart-Kasım, ev içi kediler için yıl boyu
- Kalp kurdu önleme: Sahil/Akdeniz bölgelerinde aylık ya da 6 aylık enjeksiyon (Proheart)
İlaç Seçerken Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Kilo aralığı: Yanlış kilo bandı ölümcül zehirlenmeye yol açar.
- Köpek mi kedi mi? Asla köpek ilacı kediye verilmez! Permetrin içeren köpek ürünleri kediye ölümcüldür.
- Yaş: Bazı ilaçlar 6 hafta altı kullanılmaz.
- Gebelik/laktasyon: Özel ürünler tercih edilmeli.
- Banyo: Sırta damla ilaçlar uygulamadan önce ve sonra 48 saat banyo yasağı.
- Çoklu evde: Tüm hayvanlar aynı anda tedavi edilmeli.
Doğal Yöntemler — Çalışıyor mu?
Sarımsak, neem yağı, sirke gibi yöntemler etkisiz veya zararlıdır. Sarımsak köpeklerde alyuvar tahribatına yol açar. Modern ilaçların güvenli ve etkili olduğu kanıtlanmıştır.
Veteriner Reçetesi Şart mı?
Türkiye’de bazı parazit ilaçları reçetesiz satılır ama yanlış doz, yanlış tür ölümcül olabilir. Mutlaka veteriner danışmanlığı altında ürün seçin. Klinikemize gelmeden önce hayvanınızın güncel kilosunu öğrenin.
Randevu
Parazit programı için: 0538 556 30 36 | WhatsApp
Bir yanıt yazın