Evcil hayvan sahipleri sıkça “kedi/köpek için sakinleştirici hangisi”, “ağrı kesici hangisi”, “antibiyotik nereden alabilirim” sorularıyla bize başvuruyor. Bu yazıda evcil hayvanlarda kullanılan ilaç gruplarını, hangi ilaçların reçeteli olduğunu ve önemli kullanım kurallarını açıklıyoruz.
Evcil Hayvan İlaçları Genel Sınıflandırması
1. Antibiyotikler (Reçeteli)
Bakteriyel enfeksiyonlarda kullanılır. Veteriner reçetesi olmadan satılmamalıdır. Yaygın kullanılanlar:
- Amoksisilin / Klavulanik Asit (Synulox): Geniş spektrum, deri, idrar, solunum enfeksiyonları
- Sefaleksin (Cephalexin): Cilt enfeksiyonları
- Doxycycline: Solunum, kene hastalıkları
- Metronidazol: Anaerob bakteri, giardia
- Enrofloxasin (Baytril): Geniş spektrum florokinolon (kedide göz toksisitesi riski)
Önemli: Antibiyotik dozu ve süresi rastgele kesilmemelidir. Direnç gelişebilir.
2. Ağrı Kesici ve Anti-Enflamatuvar (Reçeteli)
İnsan ağrı kesicileri evcil hayvanlara asla verilmemelidir:
- Parol/Tylenol/Asetaminofen: Kediye ölümcül
- Aspirin: Kanama eğilimi yapar, kedide kanama bozukluğu
- İbuprofen, naproksen: Mide-bağırsak ülseri, böbrek yetmezliği
Veteriner reçetesi ile uygun olanlar:
- Meloksikam (Metacam): Köpek ve kedide eklem, postoperatif ağrı
- Karprofen (Rimadyl): Köpek (kediye uygun değil)
- Robenakoksib (Onsior): Kedi ve köpek
- Tramadol, Buprenorfin: Şiddetli ağrılarda opiat
- Gabapentin: Kronik ağrı, anksiyete
3. Parazit İlaçları (Yarı Reçeteli)
Detaylı bilgi için parazit ilaçları yazımıza bakın. Yaygın olanlar Frontline, Stronghold, Bravecto, Drontal, Milbemax.
4. Sakinleştiriciler ve Anksiyete İlaçları (Reçeteli)
Davranış sorunları, panik, fobi (gök gürültüsü, havai fişek) için:
- Trazodone: Köpek, kedi — durumsal anksiyete
- Fluoxetine (Prozac): Kronik anksiyete, agresyon
- Gabapentin: Kedi muayenesi öncesi sakinleştirme
- Acepromazin: Yolculuk, kısa süreli sakinleştirme (kullanımı tartışmalı)
- Feliway / Adaptil: Reçetesiz — feromon yayıcılar (mum, sprey, tasma)
5. Sindirim Sistemi İlaçları
- Maalox / Sucralfate: Mide ülseri, gastrit (reçeteli)
- Omeprazole / Famotidine: Mide asidi azaltıcı (reçeteli)
- Probiyotikler (FortiFlora, ProtexinPet): Reçetesiz
- Diyaruk (Promodulan, Pro-Kolin): İshal destek (reçetesiz)
- Maropitant (Cerenia): Kusma kesici (reçeteli)
6. Cilt İlaçları
- Apoquel: Atopik dermatit kaşıntı (reçeteli)
- Cytopoint: Atopik dermatit aylık enjeksiyon (reçeteli)
- Kortizon kremleri: Lokal alerji (reçeteli)
- Antiseptik şampuanlar (Chlorhexidine, Ketoconazole): Reçetesiz
7. Göz ve Kulak İlaçları (Reçeteli)
- Tobramycin / Gentamicin damla: Bakteriyel enfeksiyon
- Hyaluronik asit damla: Kuru göz
- Cylemax / Otibiyotik: Otit tedavisi
Doğal/Bitkisel Ürünler
“Doğal” demek “güvenli” demek değil. Sarımsak, soğan, melatonin (yüksek doz), CBD ürünleri dikkatli kullanılmalı veya kullanılmamalı. Veteriner danışmanlığı şart.
İlaç Verme Teknikleri
- Tablet: Pill pocket, mama içine, dilin arkasına
- Sıvı: Şırınga ile yanaktan
- Damla: Sırta direkt cilt üzerine (yutmamalı)
- Enjeksiyon: Veteriner uygulamalı
İlaç Saklama
- Çocuk ve hayvanların erişemeyeceği yer
- Oda sıcaklığı (bazıları buzdolabı)
- Son kullanma tarihi sonrası kullanma
- Orijinal kutusunda
Yan Etki Belirtileri — Acil Veteriner
- Kusma, ishal
- Yüz/boyun şişmesi
- Solunum güçlüğü
- Kasılma
- Aşırı uyku/halsizlik
- Kanlı dışkı
İnternet/Markette Satılan “Pet İlaçları”
Birçok ürün etkisi kanıtlanmamış, reçeteli ilaç kopyası, yanlış doz içerir. Online platformlardan ucuz ilaç almak ölümcül olabilir. Mutlaka veteriner reçetesi/onayı ile alın.
Veteriner Reçetesi Almak
Klinikemizde muayene sonrası reçete verilir. E-reçete veya yazılı reçete ile veteriner ecza deposundan ya da insan eczanelerinden ilaç alınabilir.
Bir yanıt yazın